‫ﺧﻼﺻﻪ‬‬‬‬
ﻫﺪف از اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﺎﯾﺪاری و آﺳﯿﺐﭘﺬﯾﺮی اﺛﺮ ارزﻧﺪه و ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ واﻗﻊ در ﻣﺸﻬﺪ ﻣﻘﺪس در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻗﺪﻣﺖ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ دوره ‫ﺻﻔﻮﯾﻪ ﺑﺎز ﻣﯽﮔﺮدد. در ﺳﺎﺧﺖ آن از آﺟﺮ ﭘﺨﺘﻪ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺳﻨﺘﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. اﺑﺘﺪا از ﺑﻨﺎ ﯾﮏ ﻣﺪل ﺳﻪ ﺑﻌﺪی در ﻣﺤﯿﻂ ﻧﺮم‌اﻓﺰاری ﺗﻬﯿﻪ و ﺑﻪ‬‬ ﮐﻤﮏ ﻧﺮم‌اﻓﺰار ‪ ANSYS‬ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﭘﺲ از آﻧﺎﻟﯿﺰ ﻣﻮدال، ﺛﻘﻠﯽ و ﻃﯿﻔﯽ، ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻧﻘﺎط آﺳﯿﺐﭘﺬﯾﺮ و‬‬‬ حساس ﺑﻨﺎ ﺑﺎ ﻫﺰﯾﻨﻪای ﮐﻢ و در ﻣﺪت زﻣﺎﻧﯽ اﻧﺪک ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮔﺮدﯾﺪهاﻧﺪ و در ﻧﻬﺎﯾﺖ، روشﻫﺎﯾﯽ ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎومﺳﺎزی و ﺣﻔﻆ ﺑﻨﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ.‬‬‬‬

‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬‬‬‬
‫اﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن زﯾﺒﺎ در ﻣﺸﻬﺪ ﻣﻘﺪس واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ رﻧﮓ ﻓﯿﺮوزه‌ای ﮔﻨﺒﺪش، ﺑﻪ ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ ﺷﻬﺮت ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ (ﺷﮑﻞ1). ﺑﻪ اﻋﺘﻘﺎد ﺑﺴﯿﺎری از‬‬ ‫ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ، اﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﻣﺪﻓﻦ ﺷﯿﺦ ﻣﺆﻣﻦ ﻋﺎرف اﺳﺘﺮآﺑﺎدی از ﻋﺮﻓﺎی ﺳﻠﺴﻠﻪ ذﻫﺒﯿﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ در زﻣﺎن ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺷﺎه ﻋﺒﺎس اول ﺻﻔﻮی ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺑﻨﺎ‬‬ ‫ﺑﻪ ﺷﻤﺎره 0731/3 در ﻓﻬﺮﺳﺖ آﺛﺎر ﻣﻠﯽ ﮐﺸﻮر ﺑﻪ ﺛﺒﺖ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ {1,3}. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﺪﻣﺖ ﺑﻨﺎ، ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﺎﻧﺪه و ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻌﺪادی ﺗﺮک ﺟﺰﺋﯽ در ﺑﺪﻧﻪ ﺳﺎزه‬‬ اﯾﺠﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ رﻃﻮﺑﺖ در ﭘﺎی دﯾﻮارﻫﺎی ﺳﺎزه ﻧﻔﻮذ ﮐﺮده و ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﺑﺨﺸﯽ از ﺗﺰﺋﯿﻨﺎت و ﮐﺎﺷﯽﻫﺎی آن ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ.‬‬ ‬‬‬‬‬‬

شکل1- نمایی از گنبد سبز

‫ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﯾﺴﺘﺎﯾﯽ و اﺳﺘﺤﮑﺎم ﺷﺎﻟﻮده اﺻﻠﯽ ﮔﻨﺒﺪﺧﺎﻧﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺸﺎرﻫﺎی وارده ﻧﺎﺷﯽ از ﮔﻨﺒﺪﻫﺎ، ﺗﻌﺪادی ﻓﻀﺎ در اﻃﺮاف آن و در دو ﻃﺒﻘﻪ (ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﺣﻔﻆ‬‬ ‫زﯾﺒﺎﯾﯽ و ﻣﻨﻈﺮ ﺑﻨﺎ) اﺣﺪاث ﺷﺪه اﺳﺖ{2}. ﺑﻨﺎ دارای دو ﺳﺮداب ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﭘﯽ ﺣﻔﺎریﻫﺎ و ﮔﻤﺎﻧﻪزﻧﯽﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ وﺟﻮد دو ﻗﺒﺮ در آﻧﻬﺎ‬‬ ‫ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﯿﺪه اﺳﺖ {1}. اﺑﻌﺎد ﺑﻨﺎ در ﭘﻼن 80/61×80/61 ﻣﺘﺮ، ارﺗﻔﺎع ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن از ﮐﻒ ﺗﺎ ﺗﺮاز ﺑﺎم 16/6 ﻣﺘﺮ، ارﺗﻔﺎع ﮔﻨﺒﺪﺧﺎرﺟﯽ 89/8 ﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﺑﺰرگﺗﺮﯾﻦ‬‬ ‫ﻗﻄﺮی ﻣﻌﺎدل 43/9 ﻣﺘﺮ و ﮐﻞ ارﺗﻔﺎع ﺑﻨـﺎ 86/51 ﻣﺘﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ {4}. ﺑﻨﺎ در ﻧﻤﺎی ﺧﺎرﺟﯽ دارای ﭘﻼﻧﯽ ﻫﺸﺖ و ﻧﯿﻢﻫﺸﺖ و در ﻓﻀﺎی داﺧﻠﯽ دارای ﭘﻼﻧﯽ‫ﭼﻠﯿﭙﺎﯾﯽ اﺳﺖ(ﺷﮑﻞ2).‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت دو ﭘﻮﺳﺘﻪای ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه؛ ﯾﻌﻨﯽ دو ﮔﻨﺒﺪ ﺑﺮ روی ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺑﻨﺎ ﺷﺪهاﻧﺪ(ﮔﻨﺒﺪ داﺧﻠﯽ ﯾﺎ ﺑﻪ اﺻﻄﻼح "آﻫﯿﺎﻧﻪ" و ﮔﻨﺒﺪ ﺧﺎرﺟﯽ ﯾﺎ "ﺧﻮد"). در‬‬ ‫ﻓﻀﺎی ﺑﯿﻦ دو ﮔﻨﺒﺪ و در ﻓﻮاﺻﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ، دﯾﻮارﻫﺎ و ﺗﯿﺮﻫﺎﯾﯽ ﮐﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه،ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﭘﺎﯾﺪاری ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮔﻨﺒﺪ ﮔﺮدﯾﺪهاﻧﺪ (ﺷﮑﻞ3). ﻓﻀﺎی ﭼﻬﺎرﮔﻮش ﺑﻨﺎ‬‬ ‫ﺗﻮﺳﻂ ﻗﻮسﻫﺎ و ﻣﻘﺮﻧﺲﮐﺎریﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ 8 ﺿﻠﻌﯽ در آﻣﺪه ﺗﺎ در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﯾﮏ رﯾﻨﮓ داﯾﺮهای ﺟﻬﺖ ﻗﺮارﮔﯿﺮی ﮔﻨﺒﺪﻫﺎ اﯾﺠﺎد ﮔﺮدد (ﺷﮑﻞ4). در ﺳﺎﺧﺖ‬‬ ‫ﺳﺎزه ﺑﻨﺎ از آﺟﺮ ‪ 25×25×5/5 cm‬ﺑﺎ ﻣﻼت ﮔﭻ و ﻣﺎﺳﻪ و در ﺳﺎﺧﺖ ﭘﯽ ﻧﯿﺰ از ﺳﻨﮓ ﻻﺷﻪ ﺑﺎ ﺷﻔﺘﻪ آﻫﮑﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺎر ﺗﻮﺳﻂ ‫ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻣﻮرد ﻣﺮﻣﺖﻫﺎی ﺟﺰﺋﯽ و ﻏﯿﺮ ﺳﺎزهای ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ {4}.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‫در اﺑﺘﺪا اﻃﻼﻋﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺪارک و ﻧﻘﺸﻪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮداﺷﺖﻫﺎی ﻣﺤﻠﯽ ﺟﻤﻊآوری ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺧﻄﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ‬‬ ‫ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ و اﻃﻼﻋﺎت ﻻزم ﺟﻬﺖ ﮔﺴﻞﻫﺎ، ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ زﻟﺰﻟﻪﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻃﯿﻒ ﺷﺘﺎب اﻓﻘﯽ و ﻗﺎﺋﻢ، ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺷﺘﺎب ﻗﺎﺋﻢ و اﻓﻘﯽ ﺑﺮای دورهﻫﺎی‬‬ ‫ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﺎلﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و . . . ﺟﻤﻊآوری ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺪل در ﻣﺤﯿﻂ ﻧﺮم‌اﻓﺰاری ‪ Solid Works‬اﻧﺠﺎم ﺷﺪه و ﺑﺎ اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺪل ﺑﻪ ﻧﺮم‌اﻓﺰار‬‬‬‪ ANSYS‬، ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎی ﻟﺮزه‌ای ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ اﯾﻦ ﻧﺮم‌اﻓﺰار اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺎ ﭘﺮدازش ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ، ﻧﻘﺎﻃﯽ ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن دﭼﺎر ﺷﮑﺴﺖ و ﯾﺎ ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﯽ ‫ﻣﯽﮔﺮدﻧﺪ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪهاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ اﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت، راﻫﮑﺎرﻫﺎﯾﯽ ﺟﻬﺖ ﻣﻘﺎومﺳﺎزی ﺑﻨﺎ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‫ﻣﺮوری ﺑﺮ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‬‬‬‬
‫ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﯽ و ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻨﺎﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻣﺤﺪودﯾﺖﻫﺎی زﯾﺎدی وﺟﻮد دارد ﻣﺎﻧﻨﺪ:‬‬‬‬
- ﺣﻔﻆ اﺻﺎﻟﺖ ﺑﻨﺎ
- ﻋﺪم اﺳﺘﻔﺎده از روشﻫﺎ و آزﻣﺎﯾﺶﻫﺎی ﻣﺨﺮب‬‬
- ﻫﺰﯾﻨﻪﺑﺮ ﺑﻮدن ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺪل ﻣﯿﺰ ﻟﺮزان و دﻗﯿﻖ ﻧﺒﻮدن ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ آزﻣﺎﯾﺸﺎت ﺑﻪ ﻋﻠﺖ وﺟﻮد ﺟﺰﺋﯿﺎت و ﻇﺮاﻓﺖﻫﺎی زﯾﺎد اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻨﺎﻫﺎ‬‬
- ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﺟﻮاﻣﻊ، ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎی ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ و ارﮔﺎنﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺣﻔﻆ، ﻣﺮﻣﺖ و اﺣﯿﺎء ﺑﻨﺎﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ‬‬ ‫ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﻣﺘﺪاولﺗﺮﯾﻦ روش ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ رﻓﺘﺎر و اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺑﻨﺎﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ، ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺳﺎزه ﺑﺎ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی راﯾﺎﻧﻪ و اﺳﺘﻔﺎده از روشﻫﺎی اﺟﺰای ﻣﺤﺪود‬‬ ‫ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دﻗﯿﻖ رﻓﺘﺎر ﻟﺮزه‌ای اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻨﺎﻫﺎﯾﯽ ﻣﺴﺘﻠﺰم اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎی دﯾﻨﺎﻣﯿﮑﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻋﻼوه ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮﺧﻄﯽ ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﺗﺮک ﺧﻮردن‬‬ ‫ﻣﺼﺎﻟﺢ، ﮔﺴﺘﺮش و ﺑﺎز و ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪن ﺗﺮکﻫﺎ در آﻧﻬﺎ ﻟﺤﺎظ ﮔﺮدد {5,6}. در ﻋﻤﻞ اﻧﺠﺎم اﯾﻦ ﻧﻮع ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﭘﯿﭽﯿﺪه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖﻫﺎی‬‬ ‫ﺳﺨﺖاﻓﺰاری و ﻧﺮم‌اﻓﺰاری ﺗﺎ ﮐﻨﻮن در ﻣﻮرد ﻫﯿﭻ ﺑﻨﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻨﺎﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻣﻮﺟﻮد در دﻧﯿﺎ ﮐﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود‬‬‬‬‬‬‬‬ ‫ﺑﺮای آﻧﻬﺎ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮارد زﯾﺮ اﺷﺎره ﮐﺮد:‬‬‬‬
‫- ﮔﻨﺒﺪ ﺳﻠﻄﺎﻧﯿﻪ‬‬‬
‫- ﺑﺎدﮔﯿﺮ ﺑﺎغ دوﻟﺖ آﺑﺎد ﯾﺰد‬‬‬
‫- ﺑﻨﺎﻫﺎی ‪ St. Ignation Loyola ،Colosseum ،Pantheon‬و ‪ St. Peter‬در اﯾﺘﺎﻟﯿﺎ.‬‬‬‬‬‬‬
‫- ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮐﻠﯿﺴﺎی ‪ St. Maria Vieja‬در اﺳﭙﺎﻧﯿﺎ‬‬‬‬‬
‫- ﮔﻨﺒﺪ ﻣﺴﺠﺪ اﯾﺎﺻﻮﻓﯿﻪ در ﺗﺮﮐﯿﻪ‬‬‬
‫در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻨﺎﻫﺎی ‪ St. Ignation Loyola ،Pantheon‬و ‪ St. Peter‬در اﯾﺘﺎﻟﯿﺎ، ﮐﻠﯿﺴﺎی ‪ St. Maria Vieja‬اﺳﭙﺎﻧﯿﺎ، ﮔﻨﺒﺪ ﺳﻠﻄﺎﻧﯿﻪ و ﺑﺎدﮔﯿﺮ ﺑﺎغ دوﻟﺖ آﺑﺎد‬ ‫ﯾﺰد از روش اﺳﺘﺎﺗﯿﮑﯽ ﺧﻄﯽ و در ﺑﻨﺎی ‪ Colosseum‬از روش دﯾﻨﺎﻣﯿﮑﯽ ﺧﻄﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ {7,8}. در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻨﺎﻫﺎی ﻓﻮق، ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻪ ﺻﻮرت‬ ‫اﻻﺳﺘﯿﮏ ﺧﻄﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ و ﻟﺬا ﺗﺮک ﺧﻮردﮔﯽ و ﺷﮑﺴﺖ ﻓﺸﺎری اﺟﺰاء ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن در ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎ ﻟﺤﺎظ ﻧﺸﺪهاﻧﺪ. اﻟﺒﺘﻪ رﻓﺘﺎر و اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺑﻨﺎ و ‫ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺤﻞ اﯾﺠﺎد ﺗﺮک در ﺑﻨﺎ ﺑﺎ ﭘﺮدازش ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ آن ﺑﺎ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی ﺷﮑﺴﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﻮرد ارزﯾﺎﺑﯽ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ {7}.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‫ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﻨﺒﺪ ﻋﻈﯿﻢ اﯾﺎﺻﻮﻓﯿﻪ ﺗﺮﮐﯿﻪ ﺑﻪ روش ﮔﺎم ﺑﻪ ﮔﺎم و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ رﻓﺘﺎر ﻏﯿﺮﺧﻄﯽ ﻣﺼﺎﻟﺢ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﮔﻨﺒﺪ اﯾﺎﺻﻮﻓﯿﻪ ﺗﺮک ‫ﺧﻮردن اﺟﺰاء ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﺎً از ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞ اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه اﺳﺖ {8}.‬‬‬‬‬

‫ﻣﺸﺨﺼﺎت و روش ﻣﺪلﺳﺎزی در ﻣﺤﯿﻂ ﻧﺮم‌اﻓﺰاری‬‬‬
‫در اﯾﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎ رﻓﺘﺎر ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺗﺤﺖ اﺛﺮ ﺑﺎرﻫﺎی ﺛﻘﻠﯽ و ﺑﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﭘﺲ از ﺑﺮداﺷﺖﻫﺎی اوﻟﯿﻪ و ﺗﺮﮐﯿﺐ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ‬ ‫ﻧﻘﺸﻪﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﮐﻪ از ﻣﺮﮐﺰ اﺳﻨﺎد ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺗﻬﯿﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد، اﯾﻦ اﻣﮑﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻨﺎی ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ ﺑﺎ ﺟﺰﺋﯿﺎت به نسبت ﮐﺎﻣﻞ و دﻗﯿﻖ در‬ ‫ﻧﺮم‌اﻓﺰار ‪ Solid Works‬ﻣﺪل ﺷﻮد. ﻋﻠﺖ ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی اﯾﻦ ﻧﺮم‌اﻓﺰار ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺗﺮﺳﯿﻢ و ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺪلﻫﺎی ﭘﯿﭽﯿﺪه ﺑﺎ اﻣﮑﺎﻧﺎﺗﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻧﺮم‌اﻓﺰار ‪ CAD‬و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‬ ‫ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺗﺒﺪﯾﻞ و اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻣﺪل از ‪ Solid Works‬ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﻧﺮم‌اﻓﺰار ‪ ANSYS‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. اﻟﻤﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺪل ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ، Solid54 ‪ ‬‬ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪﮐﻪ ﯾﮏ اﻟﻤﺎن 8 ﮔﺮﻫﯽ اﺳﺖ (ﺷﮑﻞ5). اﻟﺒﺘﻪ اﻟﻤﺎنﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐﺗﺮی ﺟﻬﺖ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ، وﻟﯽ در ﺻﻮرت اﺳﺘﻔﺎده از اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﻟﻤﺎنﻫﺎ ﺣﺠﻢ‬ ‫ﻣﺪل و ﺗﻌﺪاد ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت اﻓﺰاﯾﺶ ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻞ ﻣﯽﮔﺮدد. ﺳﻌﯽ ﺷﺪه در ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺪل ﺑﻨﺎ ﮐﻠﯿﻪ ﺣﺠﺮهﻫﺎ، اﺗﺎقﻫﺎ، ﭘﻠﻪﻫﺎ راﻫﺮوﻫﺎ، ﺑﺎزﺷﻮﻫﺎ و ﺳﺎﯾﺮ‫ﺟﺰﺋﯿﺎت ﺳﺎزهای ﮐﻪ در ﺗﺤﯿﻞ اﺛﺮﮔﺬار ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﮑﺎن ﻟﺤﺎظ ﺷﻮﻧﺪ.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‫ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﺸﺨﺼﺎت و رﻓﺘﺎر ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻫﻤﮕﻨﯽ و ﻏﯿﺮ اﯾﺰوﺗﺮوﭘﯿﮏ ﺑﻮدن ﻣﺼﺎﻟﺢ و رﻓﺘﺎر ﭘﯿﭽﯿﺪه دﯾﻮارﻫﺎی آﺟﺮی، اﻋﻤﺎل ﺳﺎدهﺳﺎزی ﺿﺮوری ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬ ‫ﻣﯽرﺳﺪ. زﯾﺮا اﻓﺰاﯾﺶ ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ در ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺼﺎﻟﺢ و در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ آن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻏﯿﺮﺧﻄﯽ، ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ دﻗﺖ را اﻓﺰاﯾﺶ دﻫﺪ،‬‫اﻣﮑﺎن ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮔﺮﻓﺘﻦ از ﺣﻘﺎﯾﻖ را ﻧﯿﺰ در ﭘﯽ دارد {9}. ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻓﺮﺿﯿﺎت زﯾﺮ در ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﮐﻨﺘﺮل رﻓﺘﺎر ﻣﺼﺎﻟﺢ در ﻣﺪلﺳﺎزی ﻣﺪ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ:‬‬‬‬‬‬‬
‫- رﻓﺘﺎر ﻣﺼﺎﻟﺢ، اﯾﺰوﺗﺮوﭘﯿﮏ و ﻫﻤﮕﻦ ﻓﺮض ﺷﺪه اﺳﺖ.‬‬‬
‫- ﮔﺮهﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﺗﺮاز ﭘﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﯿﺮدار ﻣﺪل ﮔﺸﺘﻪ و درﺟﺎت آزادی اﯾﻦ ﮔﺮهﻫﺎ ﻣﻘﯿﺪ ﺷﺪهاﻧﺪ.‬‬‬
‫- اﻧﺪرﮐﻨﺶ ﺧﺎک و ﺳﺎزه در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ.‬‬‬
‫- ﮐﻨﺘﺮل ﺑﺮوز ﺗﺮک ﭘﺲ از ﺗﺤﻠﯿﻞ اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﻪ در ﺣﯿﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞ. اﯾﻦ ﺳﺎدهﺳﺎزی ﺗﻨﻬﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ وﻗﻮع ﺗﺮک در ﺳﺎزه را ﻧﺸﺎن دﻫﺪ و از ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ  ‫ﺗﺮکﻫﺎی ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه ﭘﺲ از ﺑﻪ وﻗﻮع ﭘﯿﻮﺳﺘﻦ ﺗﺮکﻫﺎ ﻧﺎﺗﻮان اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﻣﻌﯿﺎر ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻧﻘﺎط ﺿﻌﻒ ﺳﺎزه را دارد {10}.‬‬‬‬‬
‫ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ در ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻨﮓ، آﺟﺮ، ﮔﭻ، آﻫﮏ، ﮐﺎﺷﯽ و ﭼﻮب ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﮕﯽ ﺟﺰء ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻮﻣﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﺠﻢ ﻣﺪل و‬ ‫ﻧﯿﺰ ﻣﺸﮑﻼت ﻧﺮم‌اﻓﺰاری و ﺳﺨﺖاﻓﺰاری، رﻓﺘﺎر ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻻﺳﺘﯿﮏ ﺧﻄﯽ ﻓﺮض ﺷﺪه و ﺳﺎﯾﺮ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ در ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﺮ اﺳﺎس ‫ﺟﺪول(1) ﻣﯽﺑﺎﺷﻨﺪ{11}.‬‬‬‬‬‬‬

جدول1- مشخصات مصالح

‫ﺑﺮرﺳﯽ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻟﺮزه‌ای ﻣﻨﻄﻘﻪ‬‬‬
‫در ﭘﻬﻨﻪ ﻟﺮزه زﻣﯿﻦ ﺳﺎﺧﺖ ﮐﭙﻪداغ ﮐﻪ ﮔﺴﺘﺮه دﺷﺖ ﻣﺸﻬﺪ ﻧﯿﺰ در آن واﻗﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺗﺎ ﮐﻨﻮن زﻣﯿﻦﻟﺮزهﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻣﺘﻌﺪدی روی داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ‬ ‫زﻣﯿﻦﻟﺮزهﻫﺎی ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر در ﺳﺎلﻫﺎی 9021 )3.7=‪ (Ms=7.4) 1405 ،(Ms=7.3) 1389 ،(Ms=7.0) 1270 ،(Ms‬و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ زﻣﯿﻦﻟﺮزه 1376 ﻣﺸﻬﺪ‬‬‬‬‬‬‬ ‫(6.6=‪ (Ms‬اﺷﺎره ﻧﻤﻮد {21}. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ از ﺳﺪه ﺑﯿﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ در ﮔﺴﺘﺮه دﺷﺖ ﻣﺸﻬﺪ زﻣﯿﻦﻟﺮزه ﺑﺰرﮔﯽ روی ﻧﺪاده اﺳﺖ، اﮔﺮ ﺗﻨﻬﺎ زﻣﯿﻦﻟﺮزهﻫﺎی‬‬‬ ‫ﺳﺪه ﺑﯿﺴﺘﻢ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ در ﻧﻈﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮآورد درﺳﺘﯽ از ﻣﯿﺰان ﻟﺮزهﺧﯿﺰی ﮔﺴﺘﺮه ﻣﺸﻬﺪ ﺑﻪ ﻋﻤﻞ ﻧﯿﺎﻣﺪه و ﻣﻨﻄﻘﻪ از ﻧﻈﺮ ﻟﺮزهﺧﯿﺰی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺎ‬‬ ‫ﮐﻢﻟﺮزه در ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ. اﻣﺎ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ روﯾﺪادﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻟﺮزه‌ای ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﺑﺮرﺳﯽ ﮔﺴﻞﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮔﺴﻞﻫﺎی ﺟﻨﻮب ﭼﻨﺎران، توس، ﺳﺮخده،‬‬ ‫ﺷﺎﻧﺪﯾﺰ-ﺳﻨﮓﺑﺴﺖ، ﺑﯿﻨﺎﻟﻮد و ﺷﻤﺎل ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر ﮔﺴﺘﺮه ﭘﯿﺮاﻣﻮن ﺷﻬﺮ ﻣﺸﻬﺪ از ﻧﻈﺮ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻟﺮزهﺧﯿﺰ در ﮔﺮوه ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ ﺧﻄﺮ ﺑﺎﻻ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد و در آﯾﯿﻦ ﻧﺎﻣﻪ‬‬ ‫0082، ﺟﺰء ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﺎ ﺧﻄﺮ ﻧﺴﺒﯽ زﯾﺎد و ﺷﺘﺎب ﻣﺒﻨﺎ ‪ 0/3g‬ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﺳﺖ. ﺑﺮرﺳﯽ دادهﻫﺎی ﻟﺮزهﺧﯿﺰی ﺗﺎ ﺷﻌﺎع 051 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮی ﻣﺤﻞ اﺣﺪاث ﺑﻨﺎ،‬‬‬ ‫ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ وﻗﻮع زﻣﯿﻦ ﻟﺮزهﻫﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی ﺑﯿﻦ 8.5=‪ Ms‬ﺗﺎ 2.6=‪ Ms‬در دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 50 ﺗﺎ 100 ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ {21,31}.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
‫زﻣﯿﻦ ﻟﺮزهﻫﺎی ﺑﻪ وﻗﻮع ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ، در ژرﻓﺎﯾﯽ ﮐﻤﺘﺮ از 20 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ روی دادهاﻧﺪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ از ﻧﻮع ﮐﻢ ﻋﻤﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ {21}. اﺣﺘﻤﺎل روﯾﺪاد زﻣﯿﻦ‬‬ ‫ﻟﺮزه‌ای ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﺎی 2.6=‪ Ms‬در دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 100 ﺳﺎل ﺣﺪود %60 ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. در ﻧﻬﺎﯾﺖ در ﮔﺴﺘﺮه ﺷﻌﺎﻋﯽ 051 ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﻘﺪار ﺑﺰرﮔﺎی ﺣﺪاﮐﺜﺮی ﮐﻪ‬‬‬ ‫ﻣﯽﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر وﻗﻮﻋﺶ را داﺷﺖ 4.7=‪ Mmax = Ms‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ {41}.‬‬‬‬‬‬‬‬
‫ﻣﻘﺪار ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﺷﺘﺎب اﻓﻘﯽ و ﻗﺎﺋﻢ زﻣﯿﻦ در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﮔﻨﺒﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ روی رﺳﻮﺑﺎت آﺑﺮﻓﺘﯽ دﺷﺖ ﻣﺸﻬﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت زﯾﺮ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ{51}.‬‬‬

‫ﺟﺪول2- ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﺷﺘﺎب اﻓﻘﯽ و ﻗﺎﺋﻢ زﻣﯿﻦ در ﺳﺎﺧﺘﮕﺎه ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ

‫در اﺷﮑﺎل 6 و 7 ﻃﯿﻒﻫﺎی ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻃﯿﻔﯽ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ رﺳﻮﺑﺎت آﺑﺮﻓﺘﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ دﺷﺖ ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖﻫﺎی 200، 500 و 2500‬‬ ‫ﺳﺎل رﺳﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ{51}.‬‬‬‬

‫ﺗﺤﻠﯿــﻞ ﻣـﻮدال‬‬‬
‫ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻣﺼﺎﻟﺢ و ﻫﻨﺪﺳﻪای ﺑﻨﺎ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺪل اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ و ﻧﯿﺰ اﻃﻼﻋﺎت ﻟﺮزه‌ای ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﺗﺤﻠﯿﻞ اﺳﺘﺎﺗﯿﮑﯽ ﺛﻘﻠﯽ، ﻣﻮدال و ﻃﯿﻔﯽ‬‬ ‫ﺑﺮ روی ﺳﺎزه اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در ﺟﺪول(3) ﻓﺮﮐﺎﻧﺲﻫﺎ و ﭘﺮﯾﻮدﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ارﺗﻌﺎش ﺳﺎزه دﯾﺪه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ.‬‬‬‬

‫ﺟﺪول 3- ﻓﺮﮐﺎﻧﺲﻫﺎ و ﭘﺮﯾﻮدﻫﺎی ﻃﺒﯿﻌﯽ ارﺗﻌﺎش ﺳﺎزه

‫در اﺷﮑﺎل 8 اﻟﯽ 13ﺗﻐﯿﯿﺮﺷﮑﻞ و ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻓﺮم ﺳﺎزه در ﻣﻮدﻫﺎی اول ﺗﺎ ﭘﻨﺠﻢ اراﺋﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ.‬‬‬

‫ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﮑﻞ ﺳﺎزه ﻧﺎﺷﯽ از ﺑﺎرﻫﺎی ﺛﻘﻠﯽ‬‬‬
‫ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺛﻘﻠﯽ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ ﻣﺎﮐﺰﯾﻤﻢ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺷﮑﻞ ﻗﺎﺋﻢ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ ﺣﺪود ‪ 9/4 mm‬ ﻣﯽرﺳﺪ (ﺷﮑﻞ14). ﺗﻮزﯾﻊ ﺗﻐﯿﯿﺮﺷﮑﻞﻫﺎ‬‬‬ ‫در ارﺗﻔﺎع ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ اﺳﺖ و در ﭘﺎی دﯾﻮاره روی ﺗﮑﯿﻪﮔﺎه ﺑﻪ ﺻﻔﺮ ﻣﯽرﺳﺪ. ﺗﻨﺶﻫﺎی ﻓﺸﺎری در ﭘﺎی ﮔﻨﺒﺪ و در ﮐﻞ ﺑﻨﺎ و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ‫ﺗﻘﺎرن ﺳﺎزه ﮔﻨﺒﺪ، ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮑﻨﻮاﺧﺖ ﺗﻮزﯾﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺗﻨﺶﻫﺎی ﻓﺸﺎری از ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻓﺸﺎری ﻣﺼﺎﻟﺢ، ²‪ 3500 KN/m‬ﮐﻤﺘﺮ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.‬‬‬‬‬‬‬‬

‫ﺗﺤـﻠﯿـﻞ ﻃﯿﻔـﯽ‬‬‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ ﺑﺮای زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 200 ﺳﺎل ﻣﻮرد ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. در اﯾﻦ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺑﺎر ﺛﻘﻠﯽ، ﺑﺎر زﻟﺰﻟﻪ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺳﺎزه اﻋﻤﺎل‬‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ. ﭘﺲ از ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮﻣﮑﺎن ﻗﺎﺋﻢ ‪ 4/56mm‬و ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﻐﯿﯿﺮﻣﮑﺎن اﻓﻘﯽ ‪ 6/24mm‬ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ. ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺗﻨﺶﻫﺎی ﻓﺸﺎری ﺣﺪود‬‬‬‬ ‫²‪ 3230 KN/m‬ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﮐﻤﺘﺮ از ﺣﺪ ﺷﮑﺴﺖ ﻣﺼﺎﻟﺢ اﺳﺖ و در ﻣﺤﻞ ﻗﻮس اﯾﻮانﻫﺎ روی ﻣﯽدﻫﺪ (ﺷﮑﻞ15). اﻟﺒﺘﻪ در ﻧﻮک ﮔﻨﺒﺪ ﻫﻢ ﻣﻘﺪار ﺗﻨﺶ ﻗﺎﺑﻞ‬‬‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ و در اﯾﻦ ﺻﻮرت اﺣﺘﻤﺎل ﻓﺮو رﯾﺨﺘﻦ ﮔﻨﺒﺪ وﺟﻮد دارد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬

‫در ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻃﯿﻒ 500 ﺳﺎﻟﻪ، در ﻧﻘﺎط ﺑﺴﯿﺎری از ﺳﺎزه ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﻨﺞﻫﺎ، ﻧﻮک اﯾﻮانﻫﺎ و ﺑﺨﺶ زﯾﺎدی از ﮔﻨﺒﺪ، ﻣﻘﺎدﯾﺮ ﺗﻨﺶﻫﺎ، ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻣﯿﺰان‬‬ ‫ﺗﺤﻤﻞ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﯽﮔﺮدد ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه ﺗﺨﺮﯾﺐ ﺑﻨﺎ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺗﯿﻐﻪﻫﺎ و ﺗﯿﺮﻫﺎی ﻧﺼﺐ ﺷﺪه در درون ﮔﻨﺒﺪ ﺧﺎرﺟﯽ، ﺳﺨﺘﯽ(‪( K‬آن را‬‬‬ ‫اﻓﺰاﯾﺶ داده اﺳﺖ وﻟﯽ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺳﺨﺘﯽ ﺳﺎزه ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺳﺨﺘﯽ ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻮده و ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮏ ﻃﺒﻘﻪ ﻧﺮم ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و در ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ ﺑﺎم‬‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن، ﺗﻨﺶﻫﺎی ﺑﺰرﮔﯽ روی ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ اﯾﺠﺎد ﺗﺮک و ﺗﺨﺮﯾﺐ ﮔﻨﺒﺪﻫﺎ ﻣﯽﮔﺮدد.‬‬‬‬‬‬‬

‫ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮی‬‬‬
‫ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺗﺤﻠﯿﻞﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ در زﻟﺰﻟﻪای ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 500 ﺳﺎل، ﺧﺴﺎرات ﺳﻨﮕﯿﻦ و ﻣﺮﻣﺖ ﻧﺎﭘﺬﯾﺮی، ﺑﻪ ﺳﺎزه وارد ﻣﯽﮔﺮدد. در واﻗﻊ ﺳﺎزه و دﯾﻮارﻫﺎ‬‬ ‫ﺑﻪ ﺷﺪت آﺳﯿﺐ دﯾﺪه و ﮔﻨﺒﺪﻫﺎی آن ﻓﺮو ﻣﯽرﯾﺰﻧﺪ. ﭼﻮن ﮔﻨﺒﺪ ﺳﺒﺰ ﺟﺰء ﺑﻨﺎﻫﺎی ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﮐﺸﻮر اﺳﺖ و در ﻣﻮرد آن ﻣﺸﮑﻼت ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، ﻣﺎﻟﯽ و ﺣﻔﻆ‬‬ ‫اﺻﺎﻟﺖ ﺑﻨﺎ وﺟﻮد دارد، ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی روشﻫﺎی ﻣﻘﺎومﺳﺎزی ﺑﻨﯿﺎدی و ﻣﻔﺼﻞ اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﻤﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺎ ﺻﺮف ﻫﺰﯾﻨﻪ و اﻧﺠﺎم ﻣﻘﺎومﺳﺎزیﻫﺎی ﺟﺰﺋﯽ و ﻣﻘﻄﻌﯽ ﻧﯿﺰ‬‬ ‫ﺑﻨﺎ را در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ 500 ﺳﺎﻟﻪ اﯾﻤﻦ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﮐﺮد.‬‬‬‬‬‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ در ﺻﻮرت وﻗﻮع زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ دوره ﺑﺎزﮔﺸﺖ 200 ﺳﺎل، ﺑﻨﺎ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﯿﺮوﻫﺎی ﻧﺎﺷﯽ از آن ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺑﺨﺶ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ‬‬ ‫اﯾﻮانﻫﺎ و در ﻣﺤﻞﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺗﻨﺶ وﺟﻮد دارد ﺗﺮکﻫﺎﯾﯽ اﯾﺠﺎد ﺷﻮد و ﻗﺴﻤﺖﻫﺎﯾﯽ از ﮔﻨﺒﺪ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﺷﻮد وﻟﯽ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﭘﺸﺖﺑﻨﺪﻫﺎ و ﺗﯿﺮﻫﺎی‬‬ ‫ﻧﺼﺐ ﺷﺪه در درون ﮔﻨﺒﺪ ﺧﺎرﺟﯽ، اﯾﻦ ﺧﺴﺎرات ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ. ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺟﻬﺖ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ ﺑﺪﻧﻪ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻧﯿﺮوی‬‬ ‫راﻧﺸﯽ ﮔﻨﺒﺪ از رﯾﻨﮓ ﺑﺘﻨﯽ در اﻃﺮاف ﮔﻨﺒﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﻣﻮاد ﻣﻨﺎﺳﺐﺗﺮی ﻣﺎﻧﻨﺪ ‪ FRP‬ ﮐﻪ اﻣﺮوزه اﻣﮑﺎن ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮی آن ﺑﺮای ﺑﻨﺎﻫﺎی‬‬‬ ‫ﺳﻨﺘﯽ ﻧﯿﺰ وﺟﻮد دارد، اﺳﺘﻔﺎده ﺷﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﮐﺎﻫﺶ وزن ﺑﺎم، ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺳﺎزه در ﺑﺮاﺑﺮ زﻟﺰﻟﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐﺗﺮ ﮔﺮدد. ﮐﺎراﯾﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﯿﺮﻫﺎی ﭼﻮﺑﯽ و ﺗﯿﻐﻪﻫﺎی آﺟﺮی‬‬ ‫درون ﮔﻨﺒﺪ ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﯿﺪه اﺳﺖ. در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﻘﺎوم وﻟﯽ ﺳﺒﮏ ﺑﺮای ﺗﻘﻮﯾﺖ ﺗﯿﺮﻫﺎ و ﺗﯿﻐﻪﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﯾﺠﺎد‬‬ ‫ﻓﻀﺎی ﺳﺒﺰ در اﻃﺮاف ﮔﻨﺒﺪ و آﺑﯿﺎری ﻏﯿﺮ اﺻﻮﻟﯽ و ﻧﯿﺰ اﺳﺘﻔﺎده از آﺳﻔﺎﻟﺖ ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﻣﺤﻮﻃﻪ اﻃﺮاف ﺑﻨﺎ، رﻃﻮﺑﺖ ﺑﻪ دﯾﻮارﻫﺎی ﺳﺎزه ﻧﻔﻮذ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﮔﺮ‬‬‫ﮐﻒﺳﺎزی ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺤﯽ ﮐﻪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ دﻓﻊ آبﻫﺎی ﺳﻄﺤﯽ و زﯾﺮ زﻣﯿﻨﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﻌﺮﯾﻖ و ﺗﻌﺮق را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ )ﻣﺎﻧﻨﺪ آﺟﺮ ﻓﺮش(، اﺟﺮا ﮔﺮدد رﻃﻮﺑﺖ ﺑﻪ ﺳﺎزه‬‬ ‫ﻧﻔﻮذ ﻧﮑﺮده و ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ زﻫﮑﺶ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬


‫ﻣﺮاﺟﻊ‬‬‬
‫1- زارع، ا. 1382 ﮔﺰارش ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﺸﻨﺎﺳﯽ ﮔﻨﺒﺪﺳﺒﺰ. ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺣﻔﻆ و اﺣﯿﺎء آﺛﺎر ﺗﺎرﯾﺨﯽ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺧﺮاﺳﺎن رﺿﻮی.‬‬‬
‫2- ﺟﻮادزاده، ﻫـ . )0831( ﮐﺘﺎب ﺧﺮاﺳﺎن، راﻫﻨﻤﺎی ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن. ﮐﺎﻧﻮن آﮔﻬﯽ اﯾﺮان ﻧﻮﯾﻦ، ﺗﻬﺮان.‬‬‬
‫3- ﻟﺒﺎف ﺧﺎﻧﯿﮑﯽ، ر. 1378 ﺳﯿﻤﺎی ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺧﺮاﺳﺎن، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ، ﭼﺎپ اول، ﺗﻬﺮان.‬‬‬
‫4- ﺟﻨﺘﯽﻓـﺮ، م. 1384 ﻣﻄﺎﻟﻌـﺎت و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻌﻤﺎری ﮔﻨﺒﺪﺳﺒﺰ-ﻣﺸﻬﺪ. ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﺣﻔﻆ و اﺣﯿﺎء آﺛﺎر ﺗﺎرﯾﺨﯽ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺮاث ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺧﺮاﺳﺎن‬‬ ‫رﺿﻮی.‬‬ ‬‬
‫5- ﺟﺎﻫﺪ ﻣﻄﻠﻖ، ح. و ﻧﻮﺑﺎن، م. و اﺷﺮاﻗﯽ، م. 1382 اﺟﺰاء ﻣﺤﺪود ‪ ، ANSYS‬ﭼﺎپ دوم، اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان.‬‬‬‬‬
‫6- ﺗﻮﺳﻠﯽ، ا. 1384 ﻧﮕﺮﺷﯽ ﺑﺮ ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی آﺛﺎر ﺗﺎرﯾﺨﯽ. اوﻟﯿﻦ ﻫﻤﺎﯾﺶ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻘﺎوم ﺳﺎزی ﻟﺮزه‌ای، ﺗﻬﺮان.‬‬‬
‫‪7- Binda, L. and Modena, C. (2006) Structural Analysis of Historical Construction and Possibility of Numerical‬‬‬‬‬‬
‫.‪and Experimental Techniques. http://www.stru.polimi.it/sum9899.html‬‬‬‬‬‬
‫8- ﻗﺎﺳﻢ وﺗﺮ، م. و زارع ﭘﻮر، آ. و آژده، آ. )4831( ﺑﺮرﺳﯽ آﺳﯿﺐﭘﺬﯾﺰی ﺑﻠﻨﺪﺗﺮﯾﻦ ﺑﺎدﮔﯿﺮ دﻧﯿﺎ-ﺑﺎغ دوﻟﺖ آﺑﺎد ﯾﺰد در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎد و زﻟﺰﻟﻪ. اوﻟﯿﻦ ﻫﻤﺎﯾﺶ‬‬ ‫ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﻣﻘﺎومﺳﺎزی ﻟﺮزه‌ای، ﺗﻬﺮان.‬‬‬‬

‫10- ﻃﺎﺣﻮﻧﯽ، ش. 1383 دﯾﻨﺎﻣﯿﮏ ﺳﺎزهﻫﺎ و ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻧﯿﺮوﻫﺎی زﻟﺰﻟﻪ (ﺗﺌﻮری و ﮐﺎرﺑﺮد در ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ زﻟﺰﻟﻪ). ﭼﺎپ ﺳﻮم، اﻧﺘﺸﺎرات ﻋﻠﻢ و ادب، ﺗﻬﺮان.‬‬‬
‫.)‪11- Antania N. (2500) Masonary Stregthening. University of Missori-Rolla (UMR‬‬‬‬‬‬
‫.‪12- Ambraseys, N. N. and Melville, C. (1982) A History of Persian Earthquakes. Cambridge University Press‬‬‬‬‬‬
‫‪13- Ambraseys, N. N. and Jackson, J. A.(1998) Faulting Associated with Historical and Recent Earthquakes in‬‬‬‬‬‬
‫.604-093 ,331 ,‪the Eastern Mediterranean Region. Geophys. J. Int‬‬‬‬‬‬
‫‪14- Ambraseys, N.N., Douglas, J.(2003) Near-field Horizontal and Vertical earthquake Ground Motions. Soil‬‬‬‬‬‬
‫81-1 ,32 ,‪Dynamics and Earthquake Engineering‬‬‬‬‬‬